Chane Kurmure

           काल रात्री  घरी ब्रम्हकमळं फुलली होती.   एका लहानशा झाडाला चार !    तशी दरवर्षी फुलत आहेत. ... अगदी १७-१८ एकावेळी ,  पण फक्त एक जरी फुललं, तरी त्याचा थाट वेगळाच असतो ... संध्याकाळी ते उमलायला लागल्यापासून सगळंच स्पेशल वाटतं ... रात्रीची वेळ,  हवा गार असते, सगळं शांत वातावरण आणि हे सुंदर फूल ... पांढरं शुभ्र आणि मंद सुखद सुवास ... अगदी  pristine, divine   ... त्याच्याकडे नुसतं पाहीलं तरी शांत वाटतं, आणि पहातच बसावसं वाटतं  ! ..." हे खरं ब्रह्मकमळ नाही ... साधं एक पानफुटीचं फूल ... एवढं काय त्यात ... " वगैरे म्हणतात काही लोक ,  पण त्या म्हणण्यामुळे या फुलाचं सौंदर्य कमी होत नाहीच ... !     तशी खरं तर सगळीच फुलं सुंदर असतात ... अगदी घाणेरीचं सुद्धा ... पण अपवाद आहे एक ... Rafflesia  नावाचं फूल.   ते जगातलं सगळ्यात प्रचंड फूल आणि वास म्हणाल , तर न बोललेलंच बरं ... मलेशिया आणि तिथल्या जवळपासच्या देशांतल्या जंगलात उगवतं ... ते सोडून द्या  झालं ...     तर फुल...

            काल दुपारी सगळी कामं आटपून  रेडियोवर गाणी ऐकत बसले होते ... कार्यक्रमाचा विषय होता बहुतेक 'शब्दाविना भाषा' ... आणि मी ऐकत होते ... आँखों ही आँखोमे इशारा हो गया ... नंतर ... निगाहों निगाहोंमे दिल लेने / देनेवाले ... आणि मग ... पलकोंके पिछेसे क्या तुमने कह डाला, फिरसे तो कहना  ... अहाहा, काय मस्त कल्पना ... न बोलता सगळं बोलणे ... भावना पोचवणे ... हे नयन बोलले काहीतरी ... !     आणि म्हटलं ह्यावर लिहायलाच पाहिजे ... !    भाषा भाषा ती काय, आपले विचार स्पष्ट करते ... पण सगळं तोंडानी बोलायलाच पाहिजे असं नाही, नुसतं समजलं ... नाही समजलं ... confusion नको ... शेवटी communication झालं पाहिजे ... ते भाषेविना, शब्दाविनाही होऊच शकतं ... !     अगदी सगळे प्राणी-पक्षी ... त्यांच्या हावभाव, डोळे, चेहेरा यावरून भीती, राग, हल्ला हे कळूच शकतं आणि त्यांचीच कशाला ... मनुष्यप्राण्यांचीही देहबोली !   भाषेविना, भाषेआधी खूप काही सांगून जाते !   असे विचार मनात भिरभिरत होते ... .     अशी ही भाषेवि...

      आपल्या पिढीच्या लोकांचा एक आवडता सिनेमा ... आनंद ... त्यातला  एक संवाद ... आपल्या सगळ्यांना पाठ ... जहाँपनाह, हम सब इस रंगमंचकी कठपुतलियाँ  है़ं  ... वगैरे वगैरे ... म्हणजे आयुष्य हे एक नाटक, असा त्याचा अर्थ. पण , माझ्या मते थोडा,  नव्हे खूप फरक आहे दोन्हीत . नाटक हे ३ घंटा झाल्या की सुरु होतं ... आणि आयुष्य हे तिसरी घंटी झाली की थांबतं  ...आणि , या तिन्ही घंटा वॉर्निंग च्या ... !     माझी पहिली घंटा २५-३० वर्षांपूर्वी वाजली ... काहीही ,कसलंही कारण नसतांना ... hypertension ... वारसा हक्कानं   मिळालेलं ... त्यात हार्मोन्स ची उलाढाल, स्ट्रेसची चढाओढ  वगैरेचा अजिबात संबंध नव्हता ... असो.   त्यानंतर वर्षानुवर्षं , अगदी सात आठ महिन्यांपूर्वी पर्यंत सगळं व्यवस्थित चाललं होतं ... आणि अचानक दुसरी घंटा वाजली ... ऑं ?   हे काय ?   आता काहीतरी हातपाय हलवायला पाहिजेत - अक्षरशः - असं वाटलं, आणि तिसऱ्या घंटेच्या आत आपलं नाटक धडपणे उरकायचं असं ठरवलं ...     ... आणि   Habuild जॉईन क...

       कधी कधी मन अचानक नसत्या गोष्टींबद्दल विचार करायला लागतं आणि मग तो विचार जसा काही चिकटून बसतो आत ... तसंच माझं झालं ... facebook उगीच चाळत असतांना एका जुन्या सिनेमाचं नाव वाचलं ... अगं बाई , अरेच्चा.. !   काय मजेशीर नाव  ... म्हणजे कोणाला तरी, खरं म्हणजे कोणा तरी दोघांना कसलं तरी आश्चर्य वाटलं ... बाई म्हणाली  'अगं बाई', आणि दुसरा म्हणाला असेल   'अरेच्चा ! दोन्ही विस्मय बोधक उद्गार ... उत्स्फूर्तपणे बोलले गेलेले ... सिनेमा राहिला बाजूला आणि मग दिवसभर ... अगंबाई आणि अरेच्चा.. अगंबाई, अरेच्चा....!   आपण एखादं गाणं सारखं गुणगुणत राहिलो की त्याला ' earbug ' म्हणतात ... माझ्या मनात हा तसलाच किडा  ... उद्गारवाचकांचा  !      आणि मग दिवसभर त्याच्याच शोधात ... खूप सापडले ... त्यातले काही अगदी घडी घडी म्हणतो आपण ... कधी आश्चर्यचकीत झालो की तोंडात येतात ... काही दुःख, कधी आनंद दाखवणारे, ... कधी राग जाहीर करणारे !   अजूनही तऱ्हतऱ्हेचे   !     अगदी लहानपणी आणि मग खेळतांना वगैरे प...

      हिंदीमधे  म्युझियम ला अजायबघर  म्हणतात.   अजब गोष्टी - काही जुन्या, काही खूप जुन्या ... अशा वस्तू जगात होत्या, आणि त्या दररोजच्या जीवनात , किंवा काही स्पेशल कार्यक्रमात लागत होत्या हे खरं वाटणार नाही ... तर अशा आता कालबाह्य झालेल्या अजब गोष्टी जिथे असतात ते  'अजायबघर ' !      म्युझियम म्हटलं की खूप शांतता, अगदी तुरळक लोक, मोठमोठ्या काचेच्या पेट्या - कपाटं आणि त्यात दूर  दूरच मांडून ठेवलेल्या चित्रविचित्र वस्तू  असंच चित्र डोळ्यांसमोर येतं.  एक लायब्ररीत  आणि नंतर वस्तुसंग्रहालयात   (  हो, म्युझियमला मराठीत  'वस्तुसंग्रहालय '  म्हणतात ) मधेच कोणीतरी  " Shh ..." म्हणून सांगतात, जणू काही जोरात बोललं तर तिथल्या वस्तू झोपेतून उठून चालायला लागतील...     मला आठवतं ते पहिलं  म्युझियम  - अजायबघर नावाचंच म्हणजे नागपूरच्या महाराज बागेतलं म्युझियम ... तिथे काय होतं ते काही आठवत नाही, पण नाव मात्र खूप आवडायचं.    दुसरी आठवण म्हणजे सांगलीच्या शाळेच्या लगतच...

       आजकाल पुण्यात कुठेही जा, सगळीकडे flex लागले आहेत ... अधिक मासानिमित्त ... भजन - पूजन - कीर्तन ... विष्णू सहस्त्रनाम, गीता पठण, भागवत वाचन ... देवळांमधे विविध पूजा ... आणि मिठाईच्या दुकानांत अधिक मासाकरता अनारसे !    हे सर्व अधिक मासानिमित्त आहे म्हटल्यावर ठरवलं की ह्याबद्दल काहीतरी लिहायचं ... आणि मग शोधायला लागले ...      पहीलं पुस्तक ... संपूर्ण चातुर्मास ... तर त्यात अगदी जुजबी माहिती ... चला,  पण सुरुवात तर झाली .   आणि मग मिळेल तसं लिहीत गेले.   मुळात प्रश्न की अधिक मास म्हणजे काय ... तो येतो कसा ... त्याचा हिशोब कसा करतात ... काहीच महिने अधिक येतात ... वगैरे ... आणि जितकं शोधू तितकं सापडत गेलं  ...     सौर वर्षातले दिवस ३६५ पण तिथ्या पाहिल्या तर ३७१, आणि चांद्र वर्षात ३६० तिथ्या येतात.   म्हणजे दर वर्षी ११ तिथ्यांचा फरक पडतो.   दर ३ वर्षांनी ३३ तिथ्या  होणार आणि  नवीन चांद्र वर्ष थोडं थोडं आधी सुरु होणार ... मग सगळे सणवार आणि ऋतूंचा ताळमेळ कसा ठेवायचा ?  ...