Chane Kurmure

      गुढी पाडवा जवळ आला की , मला खूप उत्साह येतो !  घर आवरायचं, पुन्हा एकदा स्वच्छ करायचं ... उत्साहाचं आणखी एक कारण म्हणजे थंडी, गारठा संपतो आणि मी जरा thaw व्हायला लागते.  काल तसंच झालं ... आणि माझ्या बरोबर hibernate करणारं माझं पेन - कागद ... सगळेच जागे झाले ...      सकाळी नवऱ्याला म्हटलं ... जरा बघ रे, घराचा नुसता कबाडा झालाय ... सगळं काही loft वर ढकलतोय आपण, ते आवरुया ना जरा ...... म्हंटल्याबरोबर शिडी काढून त्यावर चढला , तर तो नवरा कसला ?.... नवरा-बायको complimentary , म्हणजे पूरक ... त्यामुळे मी उत्साहात की , तो ढेपाळलेला ..." हं ... loft पेक्षा आधी जरा पलंगाखालच्या बॅगा आवर नं ... loft उद्या ... !" ..."काय आहे पलंगाखाली ... एक सुटकेस ... त्यात पडदे आहेत . पुण्याच्या नवीन फ्लॅट साठी, दुसऱ्या बॅगेत ... आठवणी ... मुलांचे लहानपणचे काही कपडे ... एक झबलं, एक-दोन स्वेटर्स ... दोन फ्रॉक्स ... हो, मी हौसेनी शिवलेले, आणि ते मुलांना घालून फोटो पण काढून घेतला ... माझी हौस मुलीची ... आणि एक बॅग रिकामी आहे ... "आणि ... तो कुकरचा खोका ?" ... कुकर .....

      २६ जानेवारी - प्रजासत्ताक दिन  .  कधी नव्हे ते लवकर उठून, स्वैपाक, अंघोळ, देवपूजा आटपून ९च्या ठोक्याला मी TV समोर हजर ... परेड पहायला !    बाकी इतर वेळी ,  कोणाचं सरकार असो , त्याला घालून-पाडून बोलायला कमी न करणारी मी, परेड पहायला बसले की त्यांचं कौतुकच वाटतं, आणि  'अभिमानाने ऊर भरून येणे'  म्हणजे काय ते कळतं ..!   भले ही TV वर सगळं दाखवत नसतील, आपण super-powers पेक्षा ranking मधे खूप खाली असू, पण आपण अगदीच 'बिचारे' नाही आहोत , असं वाटतं.    एरवीचा गलथानपणा, मुजोरी, बेशिस्तपणा,   'चलता है' अशी प्रवृत्ती, भ्रष्टाचार, महिलांना दिली जाणारी वर्तणूक ... घरात-बाहेर सगळीकडेच ... हे परेडमधे कुठे दिसत नाही, आणि जिवाला 'सुकून' मिळतो.   ' दिलासा' हा शब्द कमी पडतो,  'सुकून' मधे जो  'सुकून' आहे तो special च ... !!      दिल्लीतला विजयपथ, राष्ट्रपती भवन, हे सगळं इंग्रजांनी बांधलं, पण त्याची चाळण नं  करता, आपण ते निदान नीट  maintain करतोय ह्याचं अप्रूप वाटलं....

  आज सकाळी सकाळी पेपरातील बातमी वाचली, आणि मूड गेलाय ... मूड गेलाय हे म्हणणं, understatement ... नव्हे  gross understatement of the decade   ... त्या कलकत्त्याच्या नराधमाला फाशीची शिक्षा झाली नाही,  कारण हा गुन्हा 'rarest of rare' असा नाही ,  हे वाचलं  आणि ... काय काय झालं म्हणून सांगू ... रक्त खवळून उठलं ... डोक्यांत  एक महा प्रचंड तिडीक गेली ...   अंगात आगीचा डोंब उसळला ... आपल्या अंगात कुणीतरी खंजीर खुपसावा असं काहीतरी आत तुटलं ... आणि हे definitely कलियुग आहे हे पटलं ... एरवी विशेष देव वगैरे न मानणारी मी ... अगतिकपणे देवासमोर उभं राहून म्हणावसं वाटलं ... तुझ्या राज्यात हे काय चाललं आहे .?.. पण त्याला जाब विचारणारी मी कोण ..?. अगतिकपणे.....कारण,  केवळ असहाय्य्य अशी मी ... ना पुरेसं धैर्य, ना resources , ना कुठे वट, ना powerful connections ... नुसतं सभांमध्ये ,  मंडळात वगैरे बडबड करून,  मोर्च्यांत सहभागी होऊन  , भाषणं ठोकून, काहीही होत नसतं ... केवळ एकाच शब्दात सांगायचं तर ... हे सगळं केवळ पोकळ ....     नि...

         शाळेत असतांनाची गोष्ट.   एकदा रेडिओवर एक श्रुतिका लागली होती.   नाव-गाव काही आठवत नाही.  त्यातली गोष्ट थोडीफार आठवते.   पण त्यात एक गाणं होतं ... मन पाखरू पाखरू, किती दूरवरी जाय ... !   कोणी गायलं होतं माहित नाही, पण त्या मुलीचा आवाज, चाल आणि हे शब्द.  कसे कुणास ठाऊक ... मनात जाम घट्ट जाऊन बसले ... न विसरण्यासारखे ..! मनाचं पाखरू ...कसं , कधी , किती दूर आणि कुठे जाईल , काही सांगता येत नाही ...त्याचा वेग ही कसा , तर निमिषार्धात पोचलेलं असेल ...अशा अर्थाचं गाणं . आणि जेव्हाही मी खूप अस्वस्थ होते, विनमस्क अशी असते, तेव्हा ते शब्द आपोआप येतात ... आणि , मी माझ्या आवडीच्या गावात , सांगलीतल्या घरात पोचलेली असते , मन आपोआप शांत होतं .. !आणि ,   ते शब्द माझ्या मनांत नाचत असतात , सतत .....      १५-२० दिवसांपूर्वीची गोष्ट ... खूप थंडी ... सतत  बुरबुर पाऊस ...  एकही गोष्ट मनासारखी जमत नव्हती ... कोणाचंच काहीही पटत नव्हतं ... सगळं  एकसुरी, एकरंगी, grey रंगाचं जग ... अर्धवट झो...

    नुकताच WApp वर मैत्रिणीने पाठवलेला vdo पाहीला ... आणि कधी नव्हे ते introspection करावंसं वाटलं ... फार क्वचित येणारा योग ... vdo पाहीला आणि ... खाडकन डोळे उघडले, किंवा डोक्यावर एक टप्पू मिळाल्यासारखं वाटलं ... !   आपण किती स्व केंद्रीत झालो आहोत ... एकीकडे आपण स्वतःला खूप compassionate वगैरे म्हणतो  ... पण काही बाबतीत तितकीशी आस्था दाखवत नाही . तसं पशुपक्षी, झाडं - निसर्ग यावर प्रेम करणं किंवा दाखवणं आता fashionable झालंय .   जो उठतो, तो पर्यावरणाला मदत म्हणून समुद्रकिनारी homestay , कासवं, झाडं, निसर्गरम्य hill stations वगैरे बघायला जातो, कधी त्याला तीर्थयात्रेचं स्वरूप ही देतो, मी ही जाते , पण त्याने खरी मदत होते का नाही , माहीत नाही ...      पण आपण कधी वस्तूंबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करतो का ... खरंच ? ....मी पाहिलेला vdo   होता मराठवाड्यातला ... आंबेजोगाईच्या  आसपासच्या गावातला.   तिथे प्रथा आहे की कार्तिक पौर्णिमेला लोकं, विशेषतः बायका-मुली ( तसंही , सगळे सण, प्रथा  त्याच जास्त जपतात ... होळी, दहीहं...

... जवळ जवळ... ...सत्तरीला आलेली  ...ही वास्तु आता जुनी झाली ...   रंग उडाला , नक्षी पुसली ,  भिंती ,  खोल्यांची , रया गेली  दारं खिडक्या खिळखिळी झाली ,  ...ही वास्तु आता जुनी झाली .... भोवतालची बाग वठली ,  पायाखालची फरशी धसली ,  मुलाबाळांना दूध पाणी दिलं , ती विहीर तर कधीची आटली ,  ...ही वास्तु आता जुनी झाली ... अंगणातलं ते मोठं झाड ,           ते मात्र भक्कम आहे ,           छपराची कौलं उडाली ,          पण त्याची सावली दाट आहे ,            त्याच्या आधारानेच तर ,            ती अजून उभी आहे ...           ...जरी ही वास्तु आता जुनी झाली ...   आल्या गेल्याचं कौतुक केलं ,   कधी कुणाला आधार दिला ...   कुणाचे कधी डोळे पुसले , तर    कधी कुणाचा सांभाळ केला .…       आपल्या परीने ती करत असते        जमेल तेवढं सावरत असते  ...

      ... लहान मुलांनी चहा-कॉफी प्यायची नसते, त्यांनी माणूस काळं होतं ... ती फक्त मोठ्या  माणसांनीच प्यायची असते ... ह्या पठडीत जन्मलेली मी.    त्यामुळे माझं आणि चहा-कॉफीचं नातं तसं बऱ्याच उशीरा जुळलं ... कधी-मधी कुणाकडे गेल्यावर, अन् ते लोक फार 'चांगले' असले तर मुलांना कधी कधीच कॉफी मिळायची ... तीही अर्धा कप ... त्यातही अर्धं दूध अन् रंगाला थोडीशी कॉफी ... !          मोठेपणी माझा आणि कॉफीचा तसा official संबंध आला तो असा ... लग्नानंतर मी नवऱ्याबरोबर पहिल्यांदाच मद्रास हून बंगलोरला आले होते.  तिथे त्याच्या मित्रांना भेटायला तो मला घेऊन गेला.   मित्र सगळे IISc मधे research करणारे students ... माझं येणं celebrate करायला ते आम्हाला घेऊन इन्स्टिट्यूटच्या कॅन्टीन मधे ! ... आणि समोर आलं ते असं ... एका स्टीलच्या, काठाच्या वाटीत एक उपडं घातलेलं स्टीलचं काठाचं छोटं भांडं ... कपबशी वगैरे काही नाही आणि कॉफीचा थेंब सुद्धा दिसत नव्हता ... यात काहीतरी xxx गिरी आहे ... बहुतेक माझी परीक्षा घेताहेत ... ई. ई. विचार ... मी नुसती...